TANZIA; MTUMISHI WA MAHAKAMA YA TANZANIA, BW. EDMUND GABRIEL DYAMWALE AFARIKI DUNIA

TANZIA

MTUSHISHI BW. EDMUND GABRIEL DYAMWALE ENZI ZA UHAI WAKE.

Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala Ndogo ya Mwanza inasikitika kutangaza kifo cha mtumishi wake Bw. Edmund Gabriel Dyamwale ambaye alikuwa akihudumu kama Msaidizi wa Kumbukumbu daraja la I Mahakama ya Mwanzo Inonelwa Wilaya ya Misungwi. Kifo chake kilichotokea mnamo tarehe 07 Novemba, 2026 katika Hospitali ya Rufaa ya Kanda ya Mbeya alipokuwa akipatiwa matibabu.

Kwa mujibu wa Mtendaji wa Mahakama Kuu Masjala Ndogo ya Mwanza Bw. Tutubi Mangazeni, marehemu Edmund aliajiriwa mnamo tarehe 25 Januari, 2021 katika Kada ya Msaidizi wa Kumbukumbu daraja la II.

Baada ya kuajiriwa alipangiwa Kituo chake cha kwanza cha kazi huko Mahakama ya Mwanzo Bwasi Wilaya ya Bunda Masjala Ndogo ya Musoma na baada ya hapo akahamishiwa Mahakama ya Mwanzo Inonelwa mpaka umauti ulipomfika

Marehemu Edmund aliajiriwa kwa sifa ya elimu ya Stashahada ya Sheria (Diploma in Law) kutoka Chuo cha Uongozi wa Mahakama Lushoto (IJA)

Marehemu Edmund anatarajiwa kuzikwa Tanga Mjini mtaa wa Kange tarehe 12 Novemba, 2026.

BWANA AMETOA NA BWANA AMETWAA JINA LA BWANA LIHIMIDIWE

MAHAKIMU NJOMBE WAPATIWA MAFUNZO MFUMO MPYA WA KUPANDISHA MAJALADA YA MASHAURI YALIYOKAMILIKA

• Yanalenga kuimarisha utunzaji salama wa kumbukumbu za mashauri na kurahisisha upatikanaji wa nyaraka za Mahakama za Mwanzo

Na ABDALLAH SALUM, Mahakama-Njombe

Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Njombe kwa kushirikiana na Chama cha Mahakimu na Majaji Tanzania (TMJA), Tawi la Njombe, imeendesha mafunzo kwa Mahakimu kuhusu matumizi ya Mfumo mpya wa Teknolojia ya Habari na Mawasiliano (TEHAMA) unaojulikana kwa jina la ‘pcfiles’ unaolenga kuhifadhi na kupandisha majalada ya mashauri yaliyokamilika katika Mahakama za Mwanzo.

Mafunzo hayo yaliyofanyika tarehe 05 Novemba, 2026 kwa njia ya ana kwa ana na mtandao yalishirikisha Mahakimu Wakazi Wafawidhi kutoka Mahakama za Wilaya za Ludewa, Makete, Njombe na Wanging’ombe, lengo lilikuwa kuwajengea uwezo wa kutumia mfumo huo ili kuboresha utunzaji wa kumbukumbu za mashauri, kurahisisha upatikanaji wa nyaraka na kuongeza ufanisi katika utoaji wa huduma za Mahakama kwa wananchi.

Mafunzo hayo yaliratibiwa na Hakimu Mkazi na Msaidizi wa Sheria wa Jaji, Mhe. Elisha Mwasomola huku yakiwezeshwa na Ofisa TEHAMA wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Njombe, Bw. Fadhil Lwena.

Mafunzo hayo yalifunguliwa na Naibu Msajili wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala Ndogo ya Njombe, Mhe. Joseph Luambano ambaye wakati akifungua mafunzo hayo aliwashukuru Washiriki kwa kujitokeza na kusisitiza umuhimu wa matumizi ya mifumo ya TEHAMA katika kuboresha utoaji haki na huduma za Mahakama kwa wananchi.

Mhe. Luambano alieleza kuwa, Mahakama za Mwanzo zina nafasi muhimu katika mfumo wa utoaji haki nchini kwa kuwa ndizo zinazokutana na wananchi wengi katika hatua za awali za kutafuta haki. Hivyo, amesisitiza kwamba, usimamizi mzuri wa kumbukumbu za mashauri ni jambo la msingi katika kuhakikisha huduma za Mahakama zinapatikana mapema ipasavyo na kwa ufanisi.

Alibainisha kuwa, kwa muda mrefu Mahakama zimekuwa zikikabiliwa na changamoto za kupotea, kuchakaa na kuchelewa kupatikana kwa majalada na nyaraka za mashauri, hasa pale zinapohitajika kwa ajili ya kushughulikia rufaa au shughuli nyingine za kimahakama.

Alisema matumizi ya mfumo wa ‘pcfiles’ yanatarajiwa kuwa suluhisho la changamoto hizo kwa kuwezesha nyaraka za Mahakama kuhifadhiwa katika mfumo salama wa kielektroniki, hivyo kupunguza uwezekano wa kupotea au kuharibika kwa kumbukumbu muhimu.

Aidha, alieleza kuwa, mfumo huo utarahisisha upatikanaji wa nyaraka kwa Mahakimu na watumishi wengine wa Mahakama kwa muda mfupi, tofauti na ilivyokuwa awali ambapo ilihitajika kutumia muda mrefu kutafuta majalada yaliyohifadhiwa katika mfumo wa kawaida.

Vilevile, alisisitiza kuwa, mfumo huo utaimarisha uwazi na uwajibikaji kwa kuweka kumbukumbu za mtumiaji aliyepandisha nyaraka, muda aliopandisha na watumiaji waliozifikia. Pia, mfumo umewekewa utaratibu wa kulinda nyaraka dhidi ya mabadiliko yasiyoidhinishwa.

Naibu Msajili huyo aliwataka washiriki kuyapa mafunzo hayo uzito unaostahili na kuhakikisha wanapata uelewa wa kutosha, akisisitiza kuwa, mafanikio ya mfumo huo yatategemea matumizi sahihi na ushiriki wa watumishi wanaohusika.

Aliongeza kuwa, mafunzo hayo ni muhimu kwa kuwa mfumo huo unatarajiwa kuanza kutumika katika siku za karibuni.

Kwa upande wake, Mwezeshaji wa mafunzo hayo, Bw. Lwena, aliwaeleza washiriki kuwa mfumo wa pcfiles umeanzishwa ili kuboresha namna Mahakama zinavyohifadhi na kusimamia nyaraka za mashauri yaliyokamilika.

Alifafanua kuwa awali, katika utekelezaji wa mfumo wa kupunguza matumizi ya karatasi (paperless), baadhi ya nyaraka zilikuwa zikihifadhiwa kwenye kompyuta za watumishi. Hali hiyo ingeweza kusababisha upotevu wa nyaraka endapo kompyuta husika ingepotea au kuharibika.

Alisema mfumo mpya, utasaidia kuondoa changamoto hiyo kwa kuwa nyaraka zitahifadhiwa katika mfumo wa mtandao, hivyo mtumiaji aliyeidhinishwa ataweza kuzifikia kupitia kompyuta yoyote kwa kutumia taarifa zake za kuingia kwenye mfumo.

Bw. Lwena alisisitiza umuhimu wa washiriki kujifunza na kufanya mazoezi ya kutumia mfumo huo ili waweze kuuzoea na kuwa tayari kuutumia wakati utakapoanza kutumika rasmi.

Katika mafunzo hayo, Washiriki walielekezwa hatua mbalimbali za matumizi ya mfumo huo, zikiwemo namna ya kupandisha majalada ya mashauri, kuhifadhi mwenendo wa mashauri pamoja na hukumu, na kufanya marekebisho ya nyaraka zilizopandishwa endapo kutakuwa na makosa.

Washiriki pia walipata fursa ya kuuliza maswali, kujadili changamoto mbalimbali na kutoa maoni kuhusu mfumo huo. Maswali na hoja zilizowasilishwa zilijibiwa na Mwezeshaji, jambo lililosaidia kuongeza uelewa wa pamoja kuhusu matumizi sahihi ya mfumo huo.

Akizungumza wakati wa kufunga mafunzo hayo, Kaimu Hakimu Mkazi Mfawidhi wa Mahakama ya Hakimu Mkazi Njombe, Mhe. Matilda Kayombo aliwashukuru Washiriki, Mratibu na Mwezeshaji kwa mchango wao katika kufanikisha mafunzo hayo.

Mhe. Kayombo alisema kuwa, mafunzo hayo yamewasaidia Watumishi kupata uelewa mpana kuhusu matumizi ya mfumo mpya na namna utakavyorahisisha upatikanaji wa nyaraka za Mahakama za Mwanzo.

Alieleza kuwa, mfumo huo unatarajiwa kupunguza changamoto ambazo zimekuwa zikijitokeza pale mashauri yanapofika Mahakama za juu kwa njia ya rufaa na nyaraka zake kuhitajika, hali ambayo hapo awali ilikuwa ikichukua muda mrefu kutokana na changamoto za upatikanaji wa majalada husika.

Mhe. Kayombo alihimiza washiriki kutumia maarifa waliyoyapata kwa vitendo ili kuhakikisha mfumo huo unaleta matokeo yaliyokusudiwa katika kuboresha utendaji kazi wa Mahakama na utoaji wa huduma kwa wananchi.

Mafunzo hayo ni sehemu ya juhudi endelevu za Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala Ndogo Njombe, katika kuimarisha matumizi ya TEHAMA, kuboresha utunzaji wa kumbukumbu za kimahakama na kuendana na mabadiliko ya teknolojia. Hatua hiyo inalenga pia kuhakikisha wananchi wanapata huduma za haki mapema ipasavyo, kwa uwazi na kwa ufanisi zaidi.

Washiriki wa Mafunzo kuhusu Matumizi ya Mfumo wa Kupandisha Majalada ya Mashauri yaliyokamilika ambao ni Mahakimu wakifuatilia kwa makini mada zilizokuwa zikiwasilishwa wakati wa mafunzo hayo yaliyofanyika tarehe 05 Novemba, 2026 Mahakama Kuu Njombe.

 Naibu Msajili wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Njombe, Mhe. Joseph Luambano akifungua Mafunzo hivi karibuni kuhusu Matumizi ya Mfumo wa Kupandisha Majalada ya Mashauri yaliyokamilika.

 Mratibu wa mafunzo hayo, Hakimu Mkazi na Msaidizi wa Sheria wa Jaji, Mhe. Elisha Mwasomola akiwakaribisha Washiriki na kuwataka kushiriki kikamilifu katika mafunzo hayo kwa kuuliza maswali na kutoa maoni yatakayosaidia kuboresha matumizi ya mfumo wa kupandisha majalada ya mashauri yaliyokamilika.

Ofisa TEHAMA wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Njombe, Bw. Fadhil Lwena (aliyesimama) akiwasilisha mada kuhusu matumizi ya Mfumo wa Kupandisha Majalada ya Mashauri yaliyokamilika. Walioketi ni Mahakimu wa Mahakama za Mwanzo wakifuatilia mafunzo hayo.

 Kaimu Hakimu Mkazi Mfawidhi wa Mahakama ya Hakimu Mkazi   Njombe, Mhe. Matilda Kayombo akifunga Mafunzo kuhusu Matumizi ya Mfumo wa Kupandisha Majalada ya Mashauri Yaliyokamilika yaliyolenga kuwaongezea washiriki uelewa na ujuzi wa matumizi sahihi ya mfumo huo.

(Habari hii imehaririwa na MARY GWERA, Mahakama)

 

JAJI MTULYA AWAPOKEA NAIBU WASAJILI AWEKA MIKAKATI YA UTOAJI HAKI

Na MUKSINI NAKUVAMBA – Mahakama, Mbeya

Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Masjala Ndogo ya Mbeya, Mhe. Fahamu Mtulya, amewakaribisha Naibu Wasajili wawili waliohamishiwa Masjala hiyo, ambao ni Mhe. Karol Mashauri Benjamin, aliyetoka Idara ya Usimamizi, Ukaguzi wa Huduma za Mahakama, Mrejesho kwa Umma na Maadili, Makao Makuu ya Mahakama ya Tanzania, Dodoma, na Mhe. Ally Abdallah Mkama, aliyehamia kutoka Mahakama ya Hakimu Mkazi Moshi, huku akisisitiza umuhimu wa ushirikiano, nidhamu na uwajibikaji katika kukabiliana na mlundikano wa mashauri na kuimarisha utoaji wa haki kwa wakati.

Ukaribisho huo ulifanyika Novemba 6, 2026, katika Ofisi ya Jaji Mfawidhi, Mahakama Kuu Mbeya, ambapo Mhe. Mtulya aliwapatia viongozi hao maelezo kuhusu hali ya kiutendaji, akisisitiza umuhimu wa kuendeleza ushirikiano uliopo kati ya Mahakama na wadau mbalimbali wa utoaji haki mkoani humo.

Katika kikao hicho, mikakati ya kukabiliana na mlundikano wa mashauri ilijadiliwa, ikiwemo kuandaa vikao vya mara kwa mara vya usikilizaji wa mashauri ili kuongeza kasi ya kuyamaliza. Aidha, Naibu Wasajili hao walifahamishwa kuhusu kikao cha Mahakama Kuu cha usikilizaji wa mashauri ya mauaji kinachotarajiwa kufanyika Wilaya ya Rungwe mwezi Novemba 2026.

Sambamba na hilo, kikao kilijadili umuhimu wa kusimamia nidhamu na maadili ya watumishi wa Mahakama katika ngazi zote ili kuimarisha uwajibikaji, kuongeza ufanisi kazini na kuhakikisha wananchi wanapata huduma za haki kwa wakati. Pia washiriki walipitia matokeo ya ukaguzi wa robo ya kwanza ya mwaka wa fedha 2026/2027, changamoto zilizobainika pamoja na mikakati ya kuzitatua kwa lengo la kuboresha utekelezaji wa shughuli za Mahakama katika Kanda ya Mbeya.

Kwa upande wao, Naibu Wasajili hao walimshukuru Jaji Mfawidhi kwa mapokezi mazuri na maelezo waliyopatiwa, ambayo yamewasaidia kuelewa hali ya kiutendaji katika Masjala hiyo. Waliahidi kushirikiana na viongozi pamoja na watumishi wengine na kutekeleza maelekezo ya kiutendaji katika kutimiza majukumu yao.

Naye Naibu Msajili Mfawidhi wa Mahakama Kuu, Masjala Ndogo ya Mbeya, Mhe. Benard Abel Mpepo, aliwakaribisha viongozi hao na kuahidi kushirikiana nao katika kuendeleza na kuboresha utendaji wa shughuli za Mahakama katika Masjala hiyo. Mhe. Mpepo alisisitiza umuhimu wa kujenga mshikamano miongoni mwa watumishi wa Mahakama katika ngazi zote, akieleza kuwa ushirikiano huo ni muhimu katika kuimarisha uwajibikaji na ufanisi wa utekelezaji wa majukumu ya Mahakama.

Jaji Mfawidhi Mahakama Kuu Masjala Ndogo ya Mbeya Mhe. Fahamu Mtulya (wa kwanza kulia), akizungumza na Naibu Wasajili waliokaribishwa ambao ni Mhe. Karol Mashauri Benjamin (wa pili kushoto) na Mhe. Ally Abdallah Mkama (wa pili kulia), pamoja na Naibu Msajili Mfawidhi wa Mahakama Kuu, Masjala Ndogo ya Mbeya, Mhe. Benard Abel Mpepo, (wa kwanza kushoto).

Jaji Mfawidhi Mahakama Kuu Masjala Ndogo ya Mbeya Mhe. Fahamu Mtulya akizungumza na Naibu Wasajili hao katika kikao kikao kifupi kilichofanyika Ofisini kwake.

(Habari Hii Imehariri na James Busanya & Innocent Kansha - Mahakama)

 

JAJI TIGANGA AWATAKA WASULUHISHI NA MUAMUZI CMA KUZINGATIA KIAPO, MAADILI NA UADILIFU

Na ARAPHA RUSHEKE, Mahakama - Dodoma

Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Joachim Tiganga amewataka Wasuluhishi na Muamuzi kutoka Tume ya Usuluhishi na Uamuzi (CMA), Mkoa wa Dodoma kuzingatia kiapo chao, maadili ya kazi na misingi ya haki katika kutekeleza majukumu yao kwa kuzingatia usawa na bila upendeleo.

Mhe. Tiganga ametoa rai hiyo le tarehe 06 Novemba, 2026, wakati akiwaapisha Watendaji watatu wa Tume hiyo katika hafla iliyofanyika kwenye Ukumbi Mdogo wa Mikutano wa Kituo Jumuishi cha Utoaji Haki (IJC) Dodoma.

Watendaji walioapishwa ni Bw. Alinuwe Overi Kyando, aliyeapishwa kuwa Muamuzi, pamoja na Bw. Daniel Benedict Mashiku na Bi. Eileen Nyamuchele Ruseke walioapishwa kuwa Wasuluhishi.

Akizungumza baada ya zoezi la uapisho, Mhe. Tiganga ameeleza kwamba, tukio hilo ni hatua muhimu na lenye uzito mkubwa katika utekelezaji wa majukumu yao, huku akisisitiza kuwa, nafasi walizopewa zinahusisha dhamana nyeti ya kusimamia haki na hivyo zinahitaji uwajibikaji na uadilifu wa hali ya juu.

Amefafanua kuwa, uapisho huo ni matakwa ya kisheria kwa mujibu wa Kifungu cha 21 cha Sheria ya Taasisi za Kazi (Labour Institutions Act, Sura ya 300, Toleo la Marejeo la Mwaka 2019) kinachowataka watendaji husika kula kiapo kabla ya kuanza kutekeleza majukumu yao.

“Niwapongeze kwa kuaminiwa na kupata nafasi hii, kwani si kila mtu hupata dhamana kama hii. Ninawasihi mkaitendee haki nafasi mliyopewa kwa kuwatumikia wananchi kwa usawa, haki na bila upendeleo,” amesisitiza Jaji Tiganga.

Aidha, amewakumbusha kuwa, kazi ya utoaji haki inahitaji maadili ya hali ya juu, akibainisha kwamba, haki ni dhamana kubwa ambayo watendaji wamekabidhiwa kuisimamia kwa niaba ya wananchi. Hivyo, amewataka kukitunza kiapo chao na kuhakikisha kinaonekana katika mwenendo na utekelezaji wa majukumu yao ya kila siku.

Katika nasaha zake, Mhe. Tiganga amesisitiza umuhimu wa kujenga mahusiano mazuri na watumishi watakaokutana nao katika vituo vyao vya kazi, kwa kuwaheshimu na kushirikiana nao ili kujifunza uzoefu na utamaduni wa maeneo husika.

Ameeleza kuwa, pamoja na kuwa na uelewa wa sheria na taratibu za usuluhishi, ni muhimu pia kufahamu mazingira ya kazi na utamaduni wa taasisi husika, jambo litakalowezeshwa na ushirikiano mzuri na watumishi waliopo.

“Unapofika katika kituo kipya cha kazi, kumbuka kuwa, unaweza kuwa na uelewa wa sheria na usuluhishi, lakini usiwe na uelewa wa kutosha kuhusu utamaduni wa eneo husika. Watu mtakaowakuta ni sehemu muhimu ya kuwasaidia kuuelewa utamaduni huo. Waheshimuni, shirikianeni nao na tekelezeni majukumu yenu kwa bidii,” amesisitiza.

Katika hatua nyingine, Mhe. Tiganga amewapongeza tena Watendaji hao na kuwatakia kila la heri katika utekelezaji wa majukumu yao, huku akiwahimiza kumtanguliza Mwenyezi Mungu katika kila wanachokifanya ili awaongoze katika kutenda kazi kwa uaminifu na haki.

Hafla hiyo imehudhuriwa na Bi. Neema Njiwa aliyeshiriki kwa niaba ya Kaimu Mfawidhi wa Tume ya Usuluhishi na Uamuzi - Mkoa wa Dodoma, Naibu Msajili wa Mahakama Kuu, Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Upendo Ngitiri, pamoja na Mtendaji wa Mahakama hiyo, Bw. Bedson Mariba lakini pia na baadhi ya Watumishi kutoka Tume ya usuluhishi na Uamuzi Mkoa wa Dodoma.

 Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Joachim Tiganga  akisisitiza jambo baada ya kuwaapisha Wasuluhishi na Waamuzi (hawapo katika picha) leo tarehe 06 Novemba, 2026 kwenye ukumbi wa mikutano Kituo Jumuishi cha Utoaji Haki (IJC) Dodoma.

Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Joachim Tiganga  akisisitiza jambo wakati wa uapisho wa Wasuluhishi na Waamuzi leo tarehe 06 Novemba, 2026.

Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Joachim Tiganga (kulia) akimuapisha Bw. Alinuwe Kyando kuwa Muamuzi leo tarehe 06 Novemba, 2026.

Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Joachim Tiganga (kulia) akimuapisha Bw. Daniel Mashiku kuwa Msuluhishi.

 Bi. Eileen Ruseke akila kiapo cha kuwa Msuluhishi mbele ya Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Joachim Tiganga (hayupo katika picha).

 Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Joachim Tiganga akisisitiza jambo baada ya uapisho wa Wasuluhishi na Waamuzi uliofanyika leo tarehe 06 Novemba, 2026 IJC Dodoma.

Picha ya pamoja baada ya Uapisho. Katikati ni Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Joachim Tiganga, aliyeketi kushoto ni Naibu Msajili wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Dodoma, Mhe. Upendo Ngitiri na kulia ni Kaimu Mfawidhi kutoka Tume ya Usuluhishi na Uamuzi Mkoa wa Dodoma, Bi. Neema Njiwa, aliyesimama wa kwanza kulia ni Mtendaji wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Dodoma, Bw. Bedson Mariba pamoja na Wasuluhishi na Waamuzi walioapishwa leo tarehe 06 Novemba, 2026 na Jaji Tiganga.

  (Habari hii imehaririwa na MARY GWERA, Mahakama-Dodoma)

 

 

HAKI KAZINI HAIWEZI KUJENGWA NA TAASISI MOJA; JAJI KIONGOZI

 Na HABIBA MBARUKU & INNOCENT KANSHA - Mahakama

Jaji Kiongozi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Mhe. Dkt. Mustapher Mohamed Siyani, amesisitiza umuhimu wa ushirikiano kati ya Serikali, waajiri, wafanyakazi, vyama vya wafanyakazi na Taasisi za utoaji haki katika kujenga mazingira ya kazi yenye haki, usalama na utulivu.

Mhe. Dkt. Siyani ameyasema hayo leo tarehe 5 Novemba, 2026, alipomuwakilisha Jaji Mkuu wa Jamuhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. George Masaju, katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi wa Utatu wa Wadau wa Haki Madai (Tripartite Users Plus Committee), na uzinduzi wa Juzuu ya Sheria ya Fidia kwa Wafanyakazi, uliofanyika Kituo Jumuishi cha Utoaji Haki Morogoro.

Akizungumza wakati wa ufunguzi wa mkutano huo, kwa niaba ya Jaji Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mhe. George Masaju, Mhe. Dkt. Siyani amesema haki kazini haiwezi kujengwa na Taasisi moja pekee, bali inahitaji ushirikiano wa wadau wote katika kutekeleza majukumu yao kwa kuzingatia sheria na misingi ya haki huku kila mmoja akitimiza wajibu wake.

“Haki kazini haiwezi kujengwa na Taasisi moja peke yake. Inahitaji serikali inayoweka na kusimamia sera na Sheria, waajiri wanaotimiza wajibu wao, wafanyakazi wanaoufahamu haki na wajibu wao, vyama vinavyowakilisha maslahi ya wanachama wao, na Taasisi za utoaji haki zinazofanya kazi kwa uhuru, weledi, na ufanisi” amesema Mhe. Dkt. Siyani kwa niaba ya Jaji Mkuu.

Amesisitiza kuwa ushirikiano huo unapaswa kuzaa matokeo yanayoonekana katika maisha ya wafanyakazi na waajiri, badala ya kuishia kwenye majadiliano na maazimio yasiyotekelezeka.

“Thamani ya ushirikiano huu haitapimwa kwa namna tulivyoweza kukutana leo peke yake, bali kwa mabadiliko ambayo wafanyakazi, waajiri na wananchi wataweza kuyaona baada ya mkutano huu,” ameongeza Jaji Kiongozi kwa niaba ya Jaji Mkuu.

Amesema, wadau wanapaswa kuhakikisha kila azimio lina hatua zinazotekelezeka, muda wa utekelezaji na Taasisi inayowajibika ili kuboresha upatikanaji wa haki na utatuzi wa migogoro ya kazi.

Aidha, Mhe. Dkt. Siyani amewataka wadau wa masuala ya kazi kujadili changamoto zinazokwamisha utatuzi wa migogoro ya kazi kwa wakati, utekelezaji wa maamuzi na upatikanaji wa haki kwa wafanyakazi, akisisitiza umuhimu wa kubaini vikwazo vinavyotokana na taratibu, rasilimali na mazingira ya wadau ili kupatiwa suluhisho stahiki.

Amesema kuwa pamoja na kasi iliyopigwa na Mahakama Kuu Divisheni ya Kazi, ni muhimu kutathmini hali ilivyo katika ngazi nyingine za utatuzi wa migogoro na kuhakikisha maamuzi ya Tume ya Usuluhishi na Uamuzi (CMA) na Mahakama yanatekelezwa kwa wakati. Aidha, amebainisha kuwa wafanyakazi wenye uwezo mdogo wa kifedha na wale walio mbali na vituo vya huduma wanakabiliwa na changamoto zinazoweza kuwazuia kupata haki kwa vitendo.

“Haki inayotambuliwa kwenye uamuzi au makubaliano haimsaidii kikamilifu mhusika ikiwa utekelezaji wake unachelewa au haukamiliki kabisa,” amesema Jaji Kiongozi kwa niaba ya Jaji Mkuu.

Akizungumza kuhusu changamoto zinazohitaji majibu katika masuala ya haki kazini, Mhe. Dkt.  Siyani ameeleza mambo saba muhimu yanayopaswa kupewa kipaumbele na wadau, ambayo ni muda unaotumika kushughulikia migogoro ya kazi, utekelezaji wa maamuzi na makubaliano, upatikanaji wa haki kwa wafanyakazi wenye uwezo mdogo wa kifedha na walio mbali na vituo vya huduma.

Changamoto nyingine alizozitaja ni, utekelezaji wa sheria ya fidia kwa wafanyakazi, usalama na afya mahali pa kazi, kuimarisha mahusiano kazini na kutatua migogoro kabla haijawa mikubwa, pamoja na kulinda haki za wafanyakazi katika sekta isiyo rasmi na aina mpya za ajira.

Amesisitiza kuwa changamoto hizo zinapaswa kujadiliwa kwa kuzingatia takwimu na ushahidi ili kubaini chanzo chake, wahusika wanaopaswa kuzishughulikia na hatua zinazofaa kuchukuliwa.

Aidha, amewataka wadau kuhakikisha kuwa maazimio yanayofikiwa yanatekelezwa na kufuatiliwa ili kuleta maboresho yanayoonekana katika upatikanaji wa haki na mazingira ya kazi.

Akizungumzia uzinduzi wa Juzuu ya Sheria ya Fidia kwa Wafanyakazi, Mhe. Dkt. Siyani amewapongeza wataalamu na wadau waliochangia maandalizi yake, akieleza kuwa nyenzo hiyo imeandaliwa kutokana na mafunzo yaliyofanyika katika maeneo mbalimbali nchini.

Amesema, mafanikio ya Juzuu hiyo hayatapimwa kwa uzinduzi wake pekee, bali kwa namna itakavyotumika katika mafunzo, kutoa mwongozo kwa watendaji na kuboresha upokeaji, ushughulikiaji na ufuatiliaji wa madai ya fidia.

Amehimiza Taasisi husika kuhakikisha kuwa Juzuu hiyo inawafikia walengwa na kutumika katika mafunzo endelevu, badala ya kubaki kwenye makabati.

Katika hatua nyingine, Mhe. Dkt. Siyani amewataka washiriki wa mkutano huo kuendeleza majadiliano yenye uwazi na kuheshimu tofauti za maslahi, akisisitiza kuwa, mafanikio ya haki kazini yanategemea ushirikiano wenye uwajibikaji na utekelezaji wa makubaliano.

Amehitimisha kwa kuwasisitiza na kuwakumbusha ujumbe kuwa, mazungumzo ni mwanzo, si mwisho, na kwamba matokeo halisi huonekana pale wajibu unapotekelezwa na maisha ya watu yanakuwa bora.

Akitoa salamu za mgeni maalum, Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu, Kazi, Ajira na Mahusiano Mhe. Deus Sangu, amesema Serikali imeweka maoni yaliyotolewa wakati wa mafunzo kwa kushirikiana na wadau wa Mfuko wa Fidia kwa Wafanyakazi (WCF) na kuongeza kuwa, kupitia Sheria ya Marekebisho ya Sheria za Hifadhi ya Jamii ya mwaka 2024, Bodi ya Wadhamini ya WCF imepewa mamlaka ya kuongeza muda wa kupokea madai yaliyochelewa kwa sababu za msingi.

Aidha, ameeleza kuwa, hakuwezi kuwa na maendeleo endelevu ya kitaifa bila kuwa na wafanyakazi wenye afya iliyo imara, usalama, haki na uhakika wa kupata kipato wakati wote hata wanapokuwa wamepatwa na madhara yanayotokana na kazi.

“Huwezi kuwa na maendeleo endelevu ya Taifa bila kuwa na wafanyakazi wenye afya, usalama, haki na uhakika wa kupata fidia au kipato hata pale wanapopatwa na madhara yatokanayo na kazi,” alisema Mhe. Sangu.

Amemshukuru Jaji Mkuu, Mhe. George M. Masaju, kwa kurekebisha Sheria ya Madai ili madai ya michango dhidi ya waajiri yasikilizwe kwa mfumo maalum wa Summary Suit.

Akizungumzia kuhusu Juzuu ya Sheria ya Fidia kwa Wafanyakazi, Waziri Sangu alisema Juzuu hiyo ni nyenzo itakayosaidia kuelewa na kutekeleza Sheria kwa usahihi na itasaidia kuimarisha uelewa, tafsiri na utekelezaji wa Sheria ya Fidia kwa Wafanyakazi.

Aliongeza kuwa, mafanikio ya Juzuu hiyo hayatapimwa kwa uzuri wa maandalizi yake au uzinduzi wake pekee, bali yatapimwa kwa kiwango ambacho mapendekezo yake yatatekelezwa na kuleta maboresho yanayoonekana katika huduma na fidia kwa wafanyakazi nchini.

Akizungumza wakati wa neno la utangulizi, Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu Divisheni ya Kazi Mhe. Dkt. Ntemi Kilekamajenga ameelezea msingi wa kisheria wa Mahakama Kuu Divisheni ya Kazi, ambapo amesema kuwa, Mahakama hiyo ilianzishwa chini ya kifungu cha 50 cha Sheria ya Taasisi za Kazi, Na. 7 ya mwaka 2004, ikiwa na mamlaka ya kipekee ya kusikiliza na kutatua migogoro inayotokana na ajira na mahusiano kazini kwa mujibu wa vifungu vya 51 na 52 vya sheria hiyo.

Amesema kuwa, utendaji kazi wa Divisheni hiyo unaongozwa na kifungu cha 3 cha Sheria ya Ajira na Mahusiano Kazini, Na. 6 ya mwaka 2004, ambacho kinaainisha malengo ya kukuza uchumi, kuongeza uzalishaji na kuimarisha haki ya kijamii. Aidha, amesema majukumu hayo yanaendana na malengo ya Dira ya Maendeleo ya Taifa 2050.

Mhe. Dkt. Kilekamajenga ameeleza kuwa, katika kutekeleza majukumu yake, Divisheni hiyo inawajibika kusikiliza na kutatua migogoro ya ajira na mahusiano kazini, kusimamia utekelezaji wa sheria za kazi na kuhakikisha haki inatolewa kwa wakati.

Ameongeza kuwa, ili kusogeza huduma karibu na wananchi, Mahakama imepanua huduma zake kupitia kuanzishwa kwa Masjala Ndogo katika mikoa mbalimbali, kadhalika, kupitia Kamati ya Utatu inayowashirikisha wadau wa sekta ya kazi, Mahakama imekuwa na jukwaa la kujadili changamoto za utekelezaji wa Sheria za kazi na kuweka mikakati ya kuboresha utatuzi wa migogoro.

“Kamati ya Utatu inalo jukumu la kuweka mikakati itakayosaidia kumaliza mashauri yote yanayofunguliwa katika Mahakama Kuu Divisheni ya Kazi kwa wakati, lakini kamati hii pia inalo jukumu la kuainisha changamoto katika utekelezaji wa Sheria za kazi,” amesema Mhe. Dkt. Kilekamajenga.

Amefafanua kuwa, miongoni mwa mikakati inayotekelezwa ni kuhakikisha mashauri yanamalizika ndani ya muda mfupi, ambapo baadhi ya mashauri hutatuliwa ndani ya kipindi kisichozidi miezi minne.

Pia, amesema Mahakama imeendelea kushirikiana na wadau mbalimbali wakiwemo Mfuko wa Fidia kwa Wafanyakazi (WCF), Shirika la Kazi Duniani (ILO) na OSHA katika kutoa elimu kuhusu Sheria za kazi, haki za wafanyakazi na taratibu za ufunguaji wa mashauri.

Ushirikiano huo umewezesha kuandaliwa kwa mkusanyo wa mafunzo kuhusu Sheria ya Fidia kwa Wafanyakazi pamoja na kuendelea na maandalizi ya Juzuu za maamuzi ya Mahakama ya Rufani za mwaka 2024 na 2025.

Akizungumza kuhusu historia na chimbuko la Juzuu ya Sheria ya Fidia kwa Wafanyakazi, Mkurugenzi Mkuu wa Mfuko wa Fidia kwa Wafanyakazi (WCF) Dk. John Mduma, ameeleza kuwa Juzuu hiyo ni zao la ushirikiano wa kimkakati kati ya Mahakama Kuu ya Tanzania, Divisheni ya Kazi, na Mfuko wa Fidia kwa Wafanyakazi (WCF) na kwamba chimbuko lake ni hitaji la kuwa na rejea ya pamoja ya kitaalamu na kisheria inayosaidia kuelewa kwa kina masharti ya Sheria, namna inavyotekelezwa, na masuala yanayojitokeza katika tafsiri na matumizi yake.

Ameeleza kuwa, ushirikiano huo unaonesha dhamira ya pamoja ya Mahakama na WCF katika kuimarisha utekelezaji wa Sheria na kuboresha upatikanaji wa haki kwa wafanyakazi na wanufaika wa Mfuko.

Dkt. Mduma amefafanua kuwa, ili kutekeleza azma hiyo, Mahakama na WCF ziliandaa mafunzo maalumu yaliyowashirikisha Majaji 99 wa Mahakama Kuu, na Majaji 39 wa Mahakama ya Rufani, mafunzo hayo yalifanyika kuanzia Februari 2023 hadi Oktoba 2024 katika Masjala mbalimbali, ikiwemo Arusha, Mwanza, Kigoma, Songea, Bagamoyo na Zanzibar.

Kadhalika, amesisitiza kuwa mafanikio ya Juzuu hayatapimwa kwa kukamilika na kuzinduliwa kwake pekee, bali kwa namna maudhui na mapendekezo yake yatakavyotumika kuboresha Sheria na huduma za fidia.

WCF imeahidi kuyafanyia kazi mapendekezo yaliyo ndani ya mamlaka yake ya kiutendaji, na kuyawasilisha kwenye ngazi husika yale yanayohitaji maamuzi ya juu, huku akiweka mkazo kuwa dhamira na mapendekezo hayo yawe chachu ya maboresho ya kisheria, kisera na kiutendaji, ili wanufaika wa Mfuko na watanzania kwa ujumla wapate huduma bora, zenye ufanisi na kwa wakati.

Hafla hiyo ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi wa Utatu na uzinduzi wa Juzuu ya Sheria na Fidia kwa Wafanyakazi, iliambatana na ugawaji wa tuzo kwa Wadau wa Utatu, pamoja na viongozi wa Serikali na Taasisi.

Jaji Kiongozi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Mhe. Dkt. Mustapher Mohamed Siyani akitoa hotuba kwa niaba ya Jaji Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. George Masaju katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi (10) wa Utatu wa wadau wa Haki Madai leo tarehe 5 Novemba, 2026 Mjini Morogoro.

Jaji Kiongozi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Mhe. Dkt. Mustapher Mohamed Siyani akitoa hotuba kwa niaba ya Jaji Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. George Masaju katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi (10) wa Utatu wa wadau wa Haki Madai leo tarehe 5 Novemba, 2026 Mjini Morogoro.

Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu, Kazi, Ajira na Mahusiano Mhe. Deus Sangu akitoa salamu za mgeni maalum, katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi wa Utatu na uzinduzi wa Juzuu ya Sheria na Fidia kwa Wafanyakazi.

Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu Divisheni ya Kazi Mhe. Dkt. Ntemi Kilekamajenga akizungumza wakati wa neno la utangulizi, katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi wa Utatu na uzinduzi wa Juzuu ya Sheria na Fidia kwa Wafanyakazi.

Mkurugenzi Mkuu wa Mfuko wa Fidia kwa Wafanyakazi (WCF) Dk. John Mduma akizungumza kuhusu historia na chimbuko la Juzuu ya Sheria ya Fidia kwa Wafanyakazi, katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi wa Utatu na uzinduzi wa Juzuu ya Sheria na Fidia kwa Wafanyakazi.

Jaji Kiongozi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Mhe. Dkt. Mustapher Mohamed Siyani (wa tatu kulia) akizindua Juzuu la Sheria ya Fidia kwa Wafanyakazi kwa njia ya kidijiti katika hafla iliyofanyika Kituo Jumuishi cha Utoaji Haki Morogoro

Jaji Kiongozi wa Mahakama ya Tanzania, Mhe. Dkt. Mustapher Mohamed Siyani akimkabidhi Juzuu la Sheria na Fidia kwa Wafanyakazi, Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu, Kazi, Ajira na Mahusiano Mhe. Deus Sangu.

Jaji Kiongozi wa Mahakama ya Tanzania, Mhe. Dkt. Mustapher Mohamed Siyani akikabidhiwa Juzuu la Sheria na Fidia kwa Wafanyakazi na Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu, Kazi, Ajira na Mahusiano Mhe. Deus Sangu.

Jaji Kiongozi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Mhe. Dkt. Mustapher Mohamed Siyani (wa tatu kulia) akionesha Juzuu la Sheria na Fidia kwa Wafanyakazi katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi (10) wa Utatu wa wadau wa Haki Madai Mjini Morogoro.

Jaji Kiongozi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Mhe. Dkt. Mustapher Mohamed Siyani (wa tatu kulia) akionesha Tuzo za wadau katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi (10) wa Utatu wa wadau wa Haki Madai Mjini Morogoro.

Sehemu ya wadau walioshiriki katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi wa Utatu na uzinduzi wa Juzuu ya Sheria na Fidia kwa Wafanyakazi, iliambatana na ugawaji wa tuzo kwa Wadau wa Utatu, pamoja na viongozi wa Serikali na Taasisi.

Sehemu ya Viongozi na wageni mashuhuri walioshiriki katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi wa Utatu na uzinduzi wa Juzuu ya Sheria na Fidia kwa Wafanyakazi, iliambatana na ugawaji wa tuzo kwa Wadau wa Utatu, pamoja na viongozi wa Serikali na Taasisi.

Jaji Kiongozi wa Mahakama Kuu ya Tanzania, Mhe. Dkt. Mustapher Mohamed Siyani akitoa hotuba kwa niaba ya Jaji Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mhe. George Masaju katika hafla ya ufunguzi wa Mkutano wa Kumi (10) wa Utatu wa wadau wa Haki Madai leo tarehe 5 Novemba, 2026 Mjini Morogoro.

(Picha na Innocent Kansha - Mahakama)

MAHAKAMA KATAVI YAWAPA TABASAMU WATOTO YATIMA WA BECKOFF DAY CARE

Na CHIMPAE MSELE, Mahakama - Katavi

Watumishi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Katavi wakiongozwa na Jaji Mfawidhi, Mhe. Godfrey Ntemi Isaya wametembelea Kituo cha Watoto Yatima cha ‘Beckoff Day Care’ na kujumuika na watoto wanaolelewa katika kituo hicho.

Ziara hiyo iliyofanyika tarehe 02 Novemba, 2026 ililenga kuonesha mshikamano, upendo na kuwajali watoto wanaoishi katika mazingira yenye changamoto za kijamii, huku watumishi hao wakipata fursa ya kutumia muda pamoja na watoto kwa kushiriki nao chakula.

Akizungumza wakati wa ziara hiyo, Mhe. Isaya aliwapongeza walezi wa kituo hicho kwa juhudi wanazozifanya katika kuwalea watoto kwa kushirikiana na Serikali. Aliwashukuru Baba Paroko na Askofu wa Kanisa Katoliki Jimbo la Katavi kwa mchango na usimamizi wao katika kuhakikisha watoto wanapata huduma katika kituo hicho, wanapata elimu bora na malezi yanayozingatia misingi imara ya maisha.

Kadhalika, Jaji Isaya aliwapongeza watumishi wa Mahakama kutoka Wilaya za Tanganyika, Mlele na Mpanda kwa kujitokeza na kushiriki katika ziara hiyo. Alisema mshikamano wao na utayari wa kuchangia ustawi wa watoto hao ni kielelezo cha uwajibikaji wa kijamii na moyo wa kujali wenye uhitaji.

Kwa upande wao, Walezi wa kituo hicho, Sista Rose Sungura na Sista Eva walisema Beckoff Day Care ilianza kutoa huduma mwaka 2019 na kwa sasa inalea jumla ya watoto 53, wakiwemo watoto wachanga na wakubwa wanaopokelewa kupitia utaratibu wa Serikali kutokana na kukabiliwa na changamoto mbalimbali za kijamii.

Sista Sungura alitumia fursa hiyo kuishukuru Mahakama Katavi kwa kutembelea kituo hicho na kuonesha upendo na mshikamano kwa watoto wanaolelewa hapo, akirejea kifungu cha Biblia cha Yakobo 1:27 kinachosisitiza umuhimu wa kuwatembelea yatima na wajane katika dhiki zao na kudumisha maisha yenye maadili mema.

Kwa upande wake, Ofisa Ustawi wa Jamii, Bi. Khadija alitoa shukrani kwa wageni hao na kutoa ushuhuda wake binafsi kuhusu namna alivyowahi kulelewa katika kituo hicho na baadaye kufanikiwa kusimama katika maisha yake. Ushuhuda huo uliweka wazi umuhimu wa malezi na huduma zinazotolewa kwa watoto wanaokabiliwa na mazingira magumu.

Naye mmoja wa watoto wanaolelewa katika kituo hicho, alitoa shukrani kwa niaba ya watoto wenzake, akieleza furaha yao kutokana na ziara hiyo na muda waliopata wa kujumuika na watumishi wa Mahakama.

Ziara hiyo iliacha alama ya kudumu mioyoni mwa watoto wa Beckoff, ikidhihirisha kuwa, upendo wa dhati ni nguzo muhimu katika kujenga matumaini na kuleta mabadiliko chanya katika jamii. Pia sehemu ya jitihada za kuimarisha ushirikiano kati ya Mahakama na jamii, huku ikisisitiza umuhimu wa wadau mbalimbali kushirikiana katika kulinda haki, ustawi na mustakabali wa watoto hususan wanaoishi katika mazingira yenye uhitaji.

Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Katavi, Mhe. Godfrey Ntemi Isaya akipiga soga na baadhi ya Watoto wa Kituo cha Watoto Yatima cha Beckoff Day Care wakati Watumishi wa Mahakama Katavi walipotembelea Kituo hicho tarehe 02 Novemba, 2026.

Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjaa Ndogo Katavi, Mhe. Godfrey Ntemi Isaya akipatiwa kipande cha keki kutoka kwa mtoto anaelelewa kituoni hapo.

Ofisa Ustawi wa Jamii Wilaya ya Mpanda, Bi. Khadija Chamamba ambaye pia alilelewa na kukulia kwenye kituo hicho akitoa shukrani zake kwa Watumishi wa Mahakama Mkoani Katavi. 

 Sista Rose Sungura ambaye ni Mlezi wa Watoto kituoni hapo akitoa historia ya Kituo hicho kwa Watumishi wa Mahakama Mkoani Katavi walipotembelea Kituo hicho tarehe 02 Novemba, 2026.

Naibu Msajili Wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala ndogo Katavi, Mhe Sylivia Lushasi (wa tatu kushoto aliyevaa fulana ya rangi ya Bluu) akiwa jikoni akiandaa chakula cha Watoto wakati watumishi wa Mahakama walipotembelea Kituo cha Watoto Yatima cha 'Beckoff Day Care'.

Picha ya pamoja kati ya Watumishi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Masjala Ndogo Katavi na Familia ya Kituo cha Watoto Yatima cha Beckoff Day Care wakiongozwa na Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu Katavi, Mhe. Godfrey NtemI Isaya (katikati aliyevaa Kaunda Suti Nyeusi).

(Habari hii imehaririwa na JAMES BUSANYA, Mahakama-Dodoma)