Na EUNICE LUGIANA, Mahakama-Dar es Salaam
Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Kanda ya Dar es Salaam, Mhe. Salma Maghimbi amewapongeza Wanachama wa Chama cha Mahakimu na Majaji Tanzania (TMJA) Tawi la Pwani kwa ubunifu wa kufanya kikao na mafunzo ya namna ya kupokea ushahidi wa kieletroniki.
Akitoa salamu hizo tarehe 18 Septemba, 2026 kwa njia ya Mtandao (VC) kwa niaba ya Mhe. Maghimbi, Jaji wa Mahakama Kuu ya Tanzania Kanda ya Dar es Salaam, Mhe. Arnold Kirekiano ambaye ni Mwenyekiti wa Kamati ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano (TEHAMA) wa Kanda hiyo, alisema wamefanya chaguo na mada sahihi ya ushahidi wa kieletroniki.
“Bila shaka ndio maana Mhe. Jaji Mfawidhi akaona pengine anipe nafasi niweze kuzungumza nanyi, basi nami binafsi nawapongeza kwa dhati kwa jitihada hizo na hamasa hiyo,” alisema Mhe. Kirekiano.
Alisema, kama Maofisa wa Mahakama wamekabidhiwa jukumu kubwa la utoaji haki kwa wadaawa ambao wanafika mbele yao katika mashauri mbalimbali yaliyopo mahakamani.
Kadhalika, Mhe. Kirekiano amesema kwamba, wajibu huo wa utoaji haki unahitaji kuendelea kuimarisha maarifa wakati wote kwa kupata ujuzi na uelewa wa mambo mbalimbali ambayo yanahusika katika uamuaji wa mashauri, akiongeza kuwa, mambo hayo yote yatawaimarisha katika kazi na kuwapatia ubora katika kazi wanazozifanya.
Amesema kwa sababu hiyo, mafunzo hayo ni muhimu katika nyakati na mazingira ya sasa ya kiteknolojia na wanakubaliana kwamba teknolojia imebadilika jinsi ambavyo wadaawa na wananchi kwa ujumla wanafanya shughuli zao kwa kuwasiliana, kufanya biashara, kuhamisha fedha kuweka kumbukumbu zao iwe hata katika pale ambapo wametofautiana katika ugomvi au hata katika utendaji wa makosa TEHAMA imekua ikitumika sana tofauti na miaka ya nyuma.
Akitoa mfano wa makosa ambayo husikilizwa pia Mahakama za Mwanzo kama matumizi ya lugha chafu, kutishia, wizi na kadhalika, kwa kawaida makosa hayo yalifanyika katika namna ya kawaida lakini kufuatia matumizi makubwa ya TEHAMA yanahusisha pia matumizi ya TEHAMA na vifaa vya kieletroniki katika utendaji wa makosa hayo lakini pia hata kuingia mikataba na katika kufanya shughuli nyingine.
Mhe Kirekiano amewakumbusha Wanachama hao kuwa, katika Mahakama za Mwanzo yamefanyika mabadiliko ya kisheria kupitia kanuni za Mahakama za Mahakimu, Kanuni za Ushahidi katika Mahakama za Mwanzo ambazo ni Gazeti la Serikali namba 143/2026 ambapo Jaji Mkuu aliridhia na kuchapishwa tarehe 05 Juni, 2026. Amesema Sheria hiyo inatoa nafasi kwenye shauri lolote mbele ya Mahakama ya Mwanzo kuruhusu kukubaliwa kwa ushahidi wa kielekroniki lakini pia masharti ya sheria ya miamala ya kieletroniki yanayotumika kuhusiana na kukubalika kupokelewa kwa ushahidi huo.
Ameongeza kuwa, marekebisho hayo ni muhimu kutokana na kwamba Mahakama za Mwanzo hupokea mashauri mengi kuliko Mahakama nyingine. Amesisitiza huku akirejea taarifa za Msajili Mkuu ya Utendaji wa Mahakama kwa mwaka 2025 ambapo Mahakama za Mwanzo zilimaliza jumla ya mashauri 180,518 sawa na asilimia 70.8 ya Mashauri yaliyoamriwa na Mahakama kwa mwaka 2025.
Amesema ni muhimu kujiemilisha ili kuwa na uelewa wa pamoja juu ya matumizi sahihi ya sheria katika eneo hilo katika Mahakama za Mwanzo na hilo linahusisha Mahakimu wote kwa sababu mashauri yanayoamriwa na Mahakama za Mwanzo yanaenda pia kwenye rufaa katika Mahakama za Wilaya, Mahakama Kuu na wakati mwingine kwenda hadi Mahakama ya Rufani.
Aidha, Mhe. Kirekiano ameongeza kuwa, kuna uwezekano wa kukutana na ushahidi au madai ya malipo ya kifedha kupitia miamala ya simu lakini pia makosa mbalimbali yanayohusisha TEHAMA.
Kadhalika, Jaji Kirekiano amewataka Wanachama wa TMJA wa tawi hilo kuzingatia kwa uaminifu mahitaji ya sheria inayotumika pamoja na umuhimu wa ushahidi husika uhalisi, lakini pia na chanzo cha upatikanaji wa ushahidi huo, uhifadhi wake na uzito ambao ulipaswa kupewa katika shauri husika.
“Ushahidi wa kielekroniki sio suala la kiteknolojia ni suala la kimahakama ambalo linahusisha haki ya mtu na hivyo linahitaji weledi na uchambuzi sahihi wa sheria kulingana na hoja ambazo ziko Mahakamani,” amesema Mhe. Kirekiano.
Amesema, ana imani kwamba mafunzo hayo yatawaimarisha na kuhakikisha kwamba marekebisho ya sheria yaliyotokea yanatafsiriwa kwa ufanisi na kwa haki kwa wadaawa wanaowahudumia lakini pia kuzingatia muktadha wa taratibu za jumla za uendeshaji wa mashauri Mahakama za Mwanzo.
Amewashukuru Viongozi wa TMJA Mkoa wa Pwani kwa utekelezaji wa vitendo wa Katiba ya Chama hicho katika Ibara ya 3(b) inahimiza kuongeza na kuimarisha maarifa kwa Mahakimu na Majaji kufanya utafiti na elimu endelevu kwa Wanachama.
Mafunzo hayo yamewezeshwa na Dkt. Iddi Mandi kutoka Idara ya Sheria ya Umma ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam- Shule ya Sheria ambapo alifundisha kukubalika kwa Ushahidi wa Kielekroniki, mabadiliko ya sheria ya upokeaji wa Ushahidi wa Kielekroniki kwa Mahakama za Mwanzo.
Pia Dkt. Mandi alieleza vyanzo vya Ushahidi wa Kielektroniki ikiwemo kompyuta na simu lakini pia asili ya ushahidi wa kieletroniki.
Katika mafunzo hayo pia Ofisa TEHAMA wa Mahakama Kuu Kanda ya Dar es Salaam, Bw. Tumain Malima aliwakumbusha Wanachama hao kuhusu matumizi wa Mfumo wa Kielektroniki wa Usimamizi wa Mashauri (e-CMS) na Primary Court App.
Wanachama wa Chama cha Mahakimu na Majaji Tanzania (TMJA) Pwani wakimsikiliza Jaji wa Mahakama Kuu ya Tanzania Kanda ya Dar es Salaam, Mhe. Arnold Kirekiano (hayupo katika picha) alipokuwa akitoa neno la ufunguzi wa mafunzo na kikao na mafunzo hayo kwa njia ya mtandao (Video Conference) tarehe 18 Septemba, 2026. Mhe. Kirekiano alifungua mafunzo hayo kwa niaba ya Jaji Mfawidhi wa Mahakama Kuu ya Tanzania Kanda ya Dar es Salaam, Mhe. Salma Maghimbi.
Mwezeshaji wa Mafunzo ya namna ya kupokea ushahidi wa kieletroniki, Dkt. Idd Mandi (aliyesimama) akitoa mada wakati wa mafunzo yaliyofanyika tarehe 18 Septemba, 2026 Bagamoyo mkoani Pwani.
(Habari hii imehaririwa na MARY GWERA, Mahakama-Dodoma)
































